• تاریخ انتشار: 23 مهر 1396 - 11:46
  • سرویس: آموزش - روزنامه نگاری
آفات واژه‌پردازی

درست‌نویسی /1

آفات واژه‌پردازی

در خبر؛ اصل صراحت و روانی است نه واژه‌پردازی

واحد آموزش پانا: سعی نکنید؛با واژه‌پردازی‌های بی‌مورد، موجب طولانی‌شدن مطلب و پیچیدگی آن شوید. این‌کار متون رسانه‌ای را از روانی و سادگی دور‌کرده و درک مفاهیم آن را سخت می‌کند.


دو تصور اشتباه

چنانچه "وینفورد هیکس"، در کتاب "نوشتن برای روزنامه‌نگاران" آورده و "علی اکبرقاضی زاده" ترجمه کرده‌است؛ برخی از روزنامه‌نگاران در عمل، دو تلقی نادرست از نوشتن واژگان دارند؛ اول اینکه تصور می‌کنند، باید از کاربرد و تکرار واژه‌هایی که دلپذیر نیستند پرهیز کرد و[با معنی‌کردن این کلمات، آنها را در لفافه پیچید و تحویل مخاطب داد.] و دوم اینکه گمان می‌کنند؛ خوانندگان خاص، دوست ندارند واژه را در مفهوم مستقیم خود بخوانند.

حال آنکه؛ هر دو تصور نادرست است! گوناگونی و تنوع در انتخاب واژگان گاهی نه‌تنها مشکلی را در بیان خبر حل نمی‌کند. بلکه او را فقط از مفهومی به مفهوم دیگر منتقل می‌کند و حتی گاه خواننده را از هدف متن و خبر دور می‌کند.

 

به عادتها توجه کنید!

گوناگونی و تنوع و انتخاب واژگان از سوی روزنامه‌نگاران، بنا‌بر یک سنت دیرینه در ادبیات مرسوم است؛ اصل: "پرهیز از تکرار و پرداختِ متن." تا بدین وسیله نوشته خواندنی‌تر شود.

اما یکی از اصول طلایی در روزنامه‌نگاری؛"صراحت و روانی است و نه واژه‌پردازی."

گاهی گزینش‌های متفاوت کلمات در معانی یکسان برای اینکه از تکرارهای ناخواسته پرهیز کنیم، کاربردی و خوب است، اما باید در این کار به قاعدۀ "عادت به مفهوم  واژه‌ها " توجه کرد.

[یعنی گاه خوانندگان به کلمه‌ای که در فرهنگ و ادبیات ما به‌کار رفته‌است کاملا عادت کرده و با آن مأنوس شده‌اند و شما به عنوان خبرنگار نباید به این عادت- که موجب تفهیم سریع مطلب می‌شود- با انتخاب واژگان هم‌معنی که برای خوانندگان مأنوس نیست، لطمه بزنید.]

 

وسوسۀ واژه‌پردازی

به این متن خبری توجه کنید!

  • یک زن- مادرسه فرزند- که به خاطر شهادت دروغ در یک تصادف رانندگی زندانی شده بود، دیروز به حکم سه قاضی دادگاه تجدیدنظر، نزد فرزندان خود بازگشت.

قاضی‌ها بر سنگینی جرم زن تاکید کردند، اما گفتند؛ شرایط نامطلوب فرزندان باعث شد تا وزنۀ رأی به نفع آزادی این زن سنگینی کند، [تا وی آزاد شود]

  سنگینی و جذابیت این ورودی بیشتر به خاطر تکرار واژه‌های مادر و فرزند است،خبرنگار اگر برای دوری‌کردن از تکرار واژه فرزند، کلمه "کودکان" و بعد "اطفال" را بر می‌گزید،این ورودی از جذابیت می‌افتاد.

  در موقعیت‌های اینچنینی خبرنگار نباید دچار وسوسۀ واژه‌پردازی و تنوع کلمه و مفهوم شود، بلکه بهتر است متن را به همان شکل طبیعی خود بنویسد.

اشتراک گذاری

captcha